DauTranh.comĐấu Tranh
Đấu trí trong kinh doanh

Chiến tranh giá là gì: vì sao dễ nổ ra, ai thua và cách không bị cuốn vào

Chiến tranh giá leo thang từng lượt như thế nào, phải bán thêm bao nhiêu để bù một lần giảm giá, dấu hiệu sắp bùng phát và cách rút lui mà không mất mặt.

Two Vietnamese shopkeepers in a crowded wholesale market alley rearranging identical stacks of plastic baskets, shot from a high balcony looking down, harsh midday light, faces not visible

Chiến tranh giá là chuỗi giảm giá qua lại giữa các bên bán cùng một thứ, trong đó mỗi lần bên này hạ giá thì bên kia hạ theo, cho tới khi lãi của tất cả chỉ còn rất mỏng hoặc âm. Người hưởng lợi trước mắt là khách hàng; người thua thường là chính những bên tham chiến, và bên có túi tiền mỏng thua trước.

Cuộc chiến giá hiếm khi bắt đầu vì ai đó muốn đánh. Nó bắt đầu từ một lần giảm giá nhỏ, một lần hiểu nhầm tín hiệu, một mùa hàng ế. Muốn không bị cuốn vào, bạn cần ba thứ: biết mỗi lần giảm giá phải bán thêm bao nhiêu mới bù, nhận ra dấu hiệu sắp leo thang, và có sẵn đường rút lui trước khi bước vào.

Chiến tranh giá khác cạnh tranh giá bình thường ở chỗ nào

Cạnh tranh giá bình thường là khi các bên đặt giá theo chi phí và giá trị họ mang lại, có chênh lệch, khách chọn, và mọi người vẫn sống được. Giá có thể giảm dần theo năm vì công nghệ, nguồn hàng rẻ đi hay quy trình gọn hơn. Đó là việc lành mạnh.

Chiến tranh giá khác ở ba dấu hiệu. Một là giá giảm nhanh hơn chi phí, tức lãi trên mỗi đơn vị co lại liên tục. Hai là các lần giảm mang tính đáp trả: bên này giảm vì bên kia vừa giảm, không vì chi phí của mình đổi. Ba là mục tiêu dịch dần từ "kiếm lãi" sang "không để thua", và quyết định bắt đầu đi theo cảm xúc.

Nhìn theo lý thuyết đối sách, chiến tranh giá là thế lưỡng nan người tù lặp lại nhiều lượt nhưng trượt vào nhánh xấu: mỗi lượt, bên nào giữ giá một mình sẽ bị phạt, nên ai cũng giảm. Khác với một lượt duy nhất, ở đây mỗi lượt đều để lại dấu vết, và khách hàng cũng học theo: họ bắt đầu chờ đợt giảm tiếp theo mới mua.

Phải bán thêm bao nhiêu để bù một lần giảm giá

Đây là phép tính mà người tham chiến hay bỏ qua. Giả sử một món hàng bán 50.000 đồng, giá vốn 30.000 đồng, lãi gộp mỗi món 20.000 đồng. Muốn tổng lãi không đổi, lượng bán mới phải bằng lượng cũ nhân với tỉ số lãi cũ trên lãi mới:

Giá mớiLãi mỗi mónLượng bán cần đạt so với cũPhải bán thêm
50.000 (giữ nguyên)20.0001 lần0%
47.500 (giảm 5%)17.50020.000 ÷ 17.500 ≈ 1,14 lầnkhoảng 14%
45.000 (giảm 10%)15.00020.000 ÷ 15.000 ≈ 1,33 lầnkhoảng 33%
40.000 (giảm 20%)10.00020.000 ÷ 10.000 = 2 lần100%
35.000 (giảm 30%)5.00020.000 ÷ 5.000 = 4 lần300%

Giảm 10% giá nhưng phải bán thêm một phần ba mới hoà lãi, giảm 20% thì phải bán gấp đôi. Lãi gộp càng mỏng thì mỗi lần giảm càng đau. Và đó là khi đối thủ chưa đáp trả; khi họ giảm theo, lượng khách bạn giành được lại trôi về, chỉ còn mức giá thấp ở lại.

Một cuộc chiến giá leo thang qua từng lượt

Thử theo dõi hai cửa hàng bán thiết bị điện dân dụng trên cùng một tuyến phố, bán cùng loại quạt với giá 500.000 đồng, giá vốn 400.000 đồng:

  1. Lượt 1: cửa hàng A ế hàng cuối mùa, giảm còn 470.000 đồng để xả kho. Ý định chỉ là xả hàng, nhưng A không nói rõ đó là đợt xả.
  2. Lượt 2: cửa hàng B thấy khách hỏi "bên kia rẻ hơn", hiểu đây là đòn tấn công, giảm còn 460.000 đồng để không bị coi là đắt nhất.
  3. Lượt 3: A thấy B giảm sâu hơn mình, nghĩ B muốn giành thị phần, xuống 450.000 đồng. Lãi mỗi chiếc của A giờ còn 50.000 đồng, bằng một nửa ban đầu.
  4. Lượt 4: B xuống 440.000 đồng kèm tặng ổ cắm. Lãi thật của B, tính cả quà, chỉ còn khoảng 25.000 đồng mỗi chiếc.
  5. Lượt 5: khách cả phố quen với giá dưới 450.000 đồng và bắt đầu hỏi giá cả các mặt hàng khác. Cả hai cửa hàng giờ khó trở lại 500.000 đồng mà không mất khách.

Không lượt nào là ngu ngốc khi nhìn riêng. Vấn đề nằm ở lượt 1 và lượt 2: một tín hiệu mơ hồ được đọc thành lời tuyên chiến. Phần lớn cuộc chiến giá có thể chặn ngay từ đây nếu bên giảm nói rõ lý do và thời hạn, còn bên kia kiểm lại lý do trước khi đáp trả.

Ai thua trong chiến tranh giá

Bên có chi phí cao hơn thua trước. Nếu bạn nhập quạt giá 400.000 đồng còn đối thủ nhập 380.000 đồng, ở mức bán 440.000 đồng bạn lãi 40.000 đồng còn họ lãi 60.000 đồng. Họ chịu được lâu hơn, và họ biết điều đó.

Bên có ít vốn dự phòng thua trước dù chi phí ngang nhau. Cuộc chiến giá là cuộc thi xem ai chịu lỗ được lâu hơn. Một cửa hàng phải trả tiền thuê và tiền hàng mỗi tháng sẽ đuối trước một cửa hàng có mặt bằng của nhà.

Khách hàng được lợi trước mắt nhưng có thể thiệt về sau. Khi lãi quá mỏng, cửa hàng cắt bảo hành, cắt người tư vấn, chọn nguồn hàng kém hơn. Khi một bên rút khỏi thị trường, bên còn lại có thể nâng giá lại.

Bên thắng cũng mất. Ngay cả người trụ lại cuối cùng cũng đã đốt một khoản lãi lớn, và khách đã quen chờ đợt giảm. Thắng một cuộc chiến giá hiếm khi trả lại số tiền đã bỏ vào nó.

Người làm công và nhà cung cấp chịu theo. Lãi mỏng thì cửa hàng ép giá nhập, chậm trả tiền hàng, cắt giờ làm của nhân viên. Thiệt hại của chiến tranh giá lan ra cả chuỗi chứ không dừng ở hai chủ cửa hàng.

Dấu hiệu chiến tranh giá sắp bùng phát

Những tình huống dưới đây làm cuộc chiến giá dễ xảy ra hơn. Gặp hai ba dấu hiệu cùng lúc thì nên thận trọng với mọi động tác giảm giá:

  • Hàng hoá gần như giống hệt nhau, khách chỉ so được giá chứ khó so chất lượng.
  • Thị trường đứng yên hoặc thu hẹp, muốn tăng doanh số chỉ có cách giành khách của nhau.
  • Hàng tồn kho nhiều, chi phí cố định cao, ai cũng sốt ruột cần dòng tiền.
  • Có người mới gia nhập muốn mua thị phần bằng giá rẻ.
  • Giá được niêm yết công khai, đối thủ biết ngay khi bạn đổi giá và đáp trả trong ngày.
  • Chủ cửa hàng coi việc thua giá là chuyện thể diện, không chỉ là chuyện tiền.

Dấu hiệu cuối cùng hay bị bỏ qua nhưng nguy hiểm nhất. Khi quyết định giá bắt đầu đi theo câu "không thể để nó rẻ hơn mình", phép tính lãi lỗ ở trên bị gạt sang một bên.

Cách không bị cuốn vào và cách rút lui

Nói rõ lý do và thời hạn mỗi lần giảm. "Xả hàng cuối mùa đến hết tuần" là tín hiệu khác hẳn một bảng giá mới không hẹn ngày. Đối thủ đọc được ý định, ít lý do phải đáp trả.

Đáp trả có chọn lọc thay vì giảm toàn bộ. Nếu đối thủ giảm một mặt hàng, chỉ điều chỉnh đúng mặt hàng đó hoặc tặng thêm dịch vụ cho khách hỏi giá, đừng hạ cả bảng giá.

Chuyển sân sang thứ đối thủ khó bắt chước. Giao hàng tận nơi, lắp đặt miễn phí, đổi trả dễ, tư vấn có hiểu biết. Mỗi thứ như vậy làm khách khó so chỉ bằng giá.

Rút lui bằng sản phẩm mới, không bằng tăng giá. Khi muốn thoát khỏi mức giá thấp, đưa ra một dòng hàng mới hoặc một gói dịch vụ với giá riêng thay vì nâng giá món cũ. Khách không thấy bạn "lên giá", còn bạn có lối ra.

Đặt trước một giới hạn. Trước khi giảm, ghi ra mức giá thấp nhất và thời gian tối đa bạn chịu được. Chạm giới hạn thì dừng, dù đối thủ còn giảm tiếp.

Kế hoạch ba ngày khi đối thủ vừa giảm giá

Khi nghe tin cửa hàng bên cạnh vừa hạ giá, phản xạ đầu tiên thường là hạ theo ngay trong buổi chiều. Một quy trình ngắn giúp bạn quyết định bằng số thay vì bằng nỗi lo:

  1. Ngày thứ nhất, tìm hiểu lý do. Đối thủ giảm mặt hàng nào, giảm bao nhiêu, có ghi thời hạn không, có phải hàng cuối mùa hay hàng lỗi mẫu không. Một đợt xả kho cần phản ứng khác hẳn một bảng giá mới.
  2. Ngày thứ hai, đo thiệt hại thật. Đếm số khách hỏi giá rồi bỏ đi, so lượng bán với cùng ngày tuần trước. Ước lượng bằng số chứ không bằng câu "dạo này vắng".
  3. Ngày thứ ba, tính hai phương án. Ghi lãi tháng tới nếu giữ giá và mất số khách vừa đo, rồi lãi nếu giảm theo và giữ được khách. Thêm cột thứ ba: giữ giá nhưng tặng thêm dịch vụ cho khách hỏi giá.
  4. Chọn phương án và đặt hạn xem lại. Dù chọn gì, hẹn hai tuần sau đo lại. Quyết định giá không phải quyết định vĩnh viễn.

Ba ngày chờ đợi có thể khiến bạn mất vài khách, nhưng thường rẻ hơn nhiều so với việc kích hoạt một vòng leo thang mà chính đối thủ cũng không định bắt đầu.

Nhầm lẫn hay gặp về chiến tranh giá

"Cứ giảm sâu một lần cho đối thủ sợ mà rút." Đối thủ chỉ rút nếu họ tin bạn chịu được lâu hơn họ. Nếu không chắc về chi phí và vốn của họ, đòn giảm sâu thường chỉ kéo cả hai xuống sâu hơn.

"Không đáp trả là yếu." Không đáp trả ngay là cho mình thời gian đo xem thật sự mất bao nhiêu khách. Nhiều đợt giảm giá của đối thủ tự tắt sau vài tuần vì chính họ không chịu nổi.

"Khách thích rẻ nên giá thấp là hết lo." Khách thích rẻ cũng là khách dễ bỏ đi nhất khi có chỗ rẻ hơn. Cửa hàng xây trên giá thấp nhất phải liên tục giữ giá thấp nhất.

"Chiến tranh giá chỉ xảy ra giữa doanh nghiệp lớn." Hai tiệm sửa xe đầu ngõ, hai nhà xe chạy cùng tuyến, hai cửa hàng vật liệu xây dựng cùng xã đều có thể rơi vào. Quy mô nhỏ thì tiền dự phòng mỏng hơn, nên cuộc chiến kết thúc nhanh hơn và đau hơn.

Câu hỏi thường gặp

Chiến tranh giá thường kết thúc như thế nào?

Thường theo một trong ba cách: một bên kiệt sức và rời thị trường, các bên ngầm hiểu cái giá phải trả và dần thôi giảm thêm, hoặc một bên chuyển sang cạnh tranh bằng thứ khác như dịch vụ hay dòng hàng mới. Cách thứ ba ít tốn kém nhất cho người chủ động.

Giảm giá bao nhiêu phần trăm thì phải bán thêm bao nhiêu?

Phụ thuộc vào lãi gộp. Với món lãi 40% giá bán, giảm 10% giá thì phải bán thêm khoảng một phần ba mới giữ nguyên tổng lãi, giảm 20% thì phải bán gấp đôi. Công thức là lấy lãi mỗi món cũ chia cho lãi mỗi món mới.

Bán dưới giá vốn để đánh bại đối thủ có hợp pháp không?

Với cửa hàng nhỏ, bán lỗ một thời gian thường là quyết định kinh doanh dại dột hơn là vi phạm. Nhưng với bên có vị trí thống lĩnh thị trường, bán dưới giá thành nhằm loại bỏ đối thủ có thể bị coi là lạm dụng theo pháp luật về cạnh tranh, nên cần hỏi người có chuyên môn.

Làm sao báo cho đối thủ biết mình không muốn chiến tranh giá mà không thông đồng?

Để hành động nói thay: giảm giá có thời hạn và lý do công khai, giữ bảng giá ổn định, cạnh tranh bằng dịch vụ. Không trao đổi riêng với đối thủ về giá, vì việc đó dễ thành thoả thuận ấn định giá bị pháp luật cấm.

Khi nào chấp nhận tham gia một cuộc chiến giá là hợp lý?

Khi bạn có chi phí thấp hơn rõ rệt, vốn dự phòng dày hơn, và tính được rằng sau cuộc chiến khách vẫn ở lại với bạn vì lý do khác ngoài giá. Thiếu một trong ba điều đó thì tham chiến thường là đánh đổi lãi lấy cảm giác không thua.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138