DauTranh.comĐấu Tranh
Tổ chức cuộc thi đấu trí

Hệ Thụy Sĩ là gì: ghép cặp theo điểm khi đông người mà chỉ có vài vòng

Hệ Thụy Sĩ không loại ai: mỗi vòng ghép những người cùng điểm, không ai gặp lại nhau. Cách tính số vòng, ghép cặp từng bước, xử lý người lẻ và so với hai thể thức kia.

Rows of Vietnamese university students sit at long tables in a gymnasium with small boards between them, an organizer holding blank sheets of paper walks past, overhead wide angle

Hệ Thụy Sĩ là thể thức trong đó không ai bị loại, mỗi vòng người tổ chức ghép những người có cùng số điểm với nhau, và không cặp nào gặp lại lần thứ hai; sau một số vòng định trước, người nhiều điểm nhất đứng đầu. Số vòng cần để tách ra một người thắng hết chỉ bằng số lần nhân đôi từ 1 cho tới khi đạt hoặc vượt số người: tám người ba vòng, mười sáu người bốn vòng.

Thể thức này lấy được điểm mạnh của hai thể thức kia: ai cũng đấu đủ số ván như vòng tròn, nhưng số vòng ít gần như loại trực tiếp. Đổi lại, người tổ chức phải ghép cặp sau mỗi vòng, theo quy tắc rõ ràng, và đó là chỗ dễ sai nhất. Phần dưới hướng dẫn từng bước với ví dụ tám người, cách xử lý nhóm điểm lẻ, lượt nghỉ, và bảng so sánh để biết khi nào nên chọn hệ Thụy Sĩ.

Ba quy tắc cốt lõi của hệ Thụy Sĩ

Mọi biến thể của hệ Thụy Sĩ đều dựa trên ba quy tắc, xếp theo thứ tự ưu tiên. Quy tắc một: không ai gặp lại người đã gặp. Đây là quy tắc cứng, không được phá dù phải ghép lệch điểm. Quy tắc hai: ghép người cùng điểm hoặc gần điểm nhất. Người có hai điểm gặp người có hai điểm; khi nhóm hai điểm lẻ một người thì người đó gặp người có điểm thấp hơn gần nhất. Quy tắc ba: cân đối lượt đi trước. Ai đã đi trước nhiều hơn thì được ưu tiên đi sau ở vòng này.

Ba quy tắc này tạo ra một hiệu ứng tự nhiên: sau mỗi vòng, người thắng gặp người thắng, người thua gặp người thua. Những người cùng sức dần tìm đến nhau, nên các ván ở vòng sau thường cân hơn vòng đầu. Người mới học không phải gặp mãi người giỏi nhất, và người giỏi nhất cũng không thắng dễ ở mọi vòng.

Ba quy tắc nên viết thành ba dòng ngay đầu tờ luật, kèm một ví dụ ghép cặp nhỏ. Người chơi hiểu cách ghép thì ít thắc mắc khi thấy mình gặp người có điểm cao hơn hay thấp hơn, và tự kiểm được người tổ chức có ghép đúng không.

Điều cần nhớ: hệ Thụy Sĩ không đảm bảo ai cũng gặp người mạnh nhất. Hai người cùng thắng hết ba vòng đầu có thể chưa từng gặp nhau. Vì vậy số vòng phải đủ để tách người đứng đầu, và cách phân định khi bằng điểm phải công bố trước.

Cần bao nhiêu vòng

Nếu không có ván hoà, mỗi vòng chia đôi nhóm người toàn thắng. Số vòng tối thiểu để chỉ còn một người toàn thắng là số lần nhân đôi bắt đầu từ 1 cho đến khi đạt hoặc vượt số người.

Số ngườiSố vòng tối thiểuSố ván mỗi vòngTổng số ván
83412
124624
164832
2051050
3251680
40620120

Kiểm dòng hai mươi người: 2 lũy thừa 4 bằng 16, nhỏ hơn 20, nên bốn vòng có thể còn hai người toàn thắng; 2 lũy thừa 5 bằng 32, vượt 20, nên cần năm vòng. Mỗi vòng 20 ÷ 2 = 10 ván, năm vòng là 50 ván.

Đây là số vòng tối thiểu. Nhiều giải thêm một hoặc hai vòng để thứ tự phía dưới cũng rõ hơn, nhất là khi có ván hoà làm điểm số dồn lại.

Ghép cặp tám người qua ba vòng

Tám người đánh số từ 1 đến 8 bằng bốc thăm. Giả định không có ván hoà để dễ theo dõi. Thắng được 1 điểm, thua 0.

  1. Vòng 1: chia đôi danh sách, nửa trên gặp nửa dưới theo thứ tự: 1 gặp 5, 2 gặp 6, 3 gặp 7, 4 gặp 8. Giả sử 1, 2, 7, 8 thắng.
  2. Sau vòng 1: nhóm 1 điểm gồm 1, 2, 7, 8. Nhóm 0 điểm gồm 3, 4, 5, 6.
  3. Vòng 2: trong mỗi nhóm, lại chia đôi nửa trên gặp nửa dưới. Nhóm 1 điểm: 1 gặp 7, 2 gặp 8. Nhóm 0 điểm xếp theo số là 3, 4, 5, 6: 3 gặp 5, 4 gặp 6. Đối chiếu với các cặp vòng 1 (1-5, 2-6, 3-7, 4-8) thì cả bốn cặp vòng 2 đều là cặp mới, hợp lệ. Giả sử 1, 8, 3, 6 thắng.
  4. Sau vòng 2: nhóm 2 điểm: 1, 8. Nhóm 1 điểm: 7, 2, 3, 6. Nhóm 0 điểm: 4, 5.
  5. Vòng 3: nhóm 2 điểm: 1 gặp 8, chưa gặp nhau, hợp lệ. Nhóm 1 điểm: xếp lại theo số là 2, 3, 6, 7; nửa trên 2, 3 gặp nửa dưới 6, 7: 2 gặp 6 đã gặp ở vòng 1, không được; đổi thành 2 gặp 7, 3 gặp 6. Kiểm: 2 và 7 chưa gặp, 3 và 6 chưa gặp. Nhóm 0 điểm: 4 gặp 5, chưa gặp, hợp lệ.
  6. Sau vòng 3: người thắng ván 1 gặp 8 có 3 điểm, là người duy nhất toàn thắng. Phân bố cuối là 1 người 3 điểm, 3 người 2 điểm, 3 người 1 điểm, 1 người 0 điểm. Tổng 3 + 6 + 3 + 0 = 12 điểm, đúng bằng 12 ván.

Bước đổi cặp ở vòng 3 là việc người tổ chức phải làm thường xuyên: ghép theo thứ tự trước, gặp cặp đã đấu thì đổi người với cặp bên cạnh trong cùng nhóm điểm. Chỉ khi đổi trong nhóm không được mới kéo người từ nhóm điểm khác.

Nhóm điểm lẻ người và lượt nghỉ

Nhóm điểm có số người lẻ. Khi nhóm 2 điểm có ba người, người xếp cuối nhóm đó được thả xuống gặp người đầu nhóm 1 điểm. Người bị thả xuống nên là người chưa bị thả lần nào, để không ai chịu lệch nhiều lần.

Tổng số người lẻ. Mỗi vòng có đúng một người được nghỉ. Người nghỉ là người có điểm thấp nhất chưa từng nghỉ. Không ai được nghỉ hai lần trong một giải.

Người nghỉ được bao nhiêu điểm. Thường là 1 điểm, coi như thắng, vì người đó muốn đấu mà không có đối thủ. Có giải chỉ cho nửa điểm để không khuyến khích ai muốn nghỉ. Chọn cách nào cũng được, nhưng phải công bố trước vòng 1.

Người bỏ giữa giải. Từ vòng họ bỏ, không ghép họ nữa. Các ván đã đấu vẫn giữ. Nếu việc họ bỏ làm tổng số người thành lẻ, áp dụng ngay quy tắc lượt nghỉ ở trên.

Phân định khi bằng điểm

Vì số vòng ít, hệ Thụy Sĩ thường có nhiều người bằng điểm ở các vị trí giữa. Cách tách quen dùng nhất là cộng điểm của tất cả đối thủ mình đã gặp. Người gặp đối thủ mạnh hơn sẽ có tổng cao hơn, nên được xếp trên. Lý do: cùng hai điểm, người đạt được khi gặp những người nhiều điểm đã vượt qua chặng khó hơn.

Trong ví dụ tám người trên, xét người số 7 có 2 điểm (thắng 3 ở vòng 1, thua 1 ở vòng 2, giả sử thắng 2 ở vòng 3) và người số 3 có 2 điểm (thua 7, thắng 5, giả sử thắng 6). Đối thủ của 7 là 3, 1, 2. Đối thủ của 3 là 7, 5, 6. Tính điểm cuối của từng đối thủ: người số 1 có 2 hoặc 3 điểm tuỳ ván với số 8, người số 2 có 1 điểm, người số 3 có 2 điểm, nên tổng đối thủ của 7 là 5 hoặc 6. Với người số 3: người số 7 có 2 điểm, người số 6 có 1 điểm, người số 5 có 0 hoặc 1 điểm tuỳ ván với số 4, nên tổng là 3 hoặc 4. Dù kết quả các ván còn lại thế nào, 7 vẫn xếp trên 3. Nếu hai tổng bằng nhau, xét kết quả đối đầu: 7 thắng 3 ở vòng 1.

Cách tách thứ hai là bỏ đi điểm của đối thủ yếu nhất rồi mới cộng, để một đối thủ yếu bất thường không kéo tụt người gặp phải. Cách thứ ba là xét số ván thắng. Như mọi giải, thứ tự các cách tách phải in ra trong luật trước khi bắt đầu, vì đổi thứ tự có thể đổi người được ghi nhận.

So sánh ba thể thức để chọn đúng

Cùng một nhóm người, ba thể thức cho ra số ván, số vòng và trải nghiệm rất khác nhau. Bảng dưới tính cho tám người và hai mươi người.

Vòng trònLoại trực tiếpHệ Thụy Sĩ
8 người: số vòng733
8 người: tổng số ván28712
20 người: số vòng1955
20 người: tổng số ván1901950
Mỗi người đấu bao nhiêu vánTất cả người còn lạiTừ 1 đến số vòngĐúng bằng số vòng
Ai bị loạiKhông aiMỗi trận một ngườiKhông ai
Việc của người tổ chứcXếp lịch một lầnXếp nhánh một lầnGhép cặp sau mỗi vòng

Kiểm: vòng tròn hai mươi người 20 × 19 ÷ 2 = 190 ván; loại trực tiếp 20 − 1 = 19 ván; hệ Thụy Sĩ 5 vòng × 10 ván = 50 ván. Hệ Thụy Sĩ hợp nhất khi có từ mười hai người trở lên, có một buổi, và muốn ai cũng đấu đủ số ván. Với cuộc đấu cho trẻ em, có thể dùng cách ghép này để các em gặp bạn gần sức mình, nhưng không công bố điểm và bảng xếp hạng.

Những nhầm lẫn hay gặp

Ghép cặp ngẫu nhiên lại từ đầu mỗi vòng. Đó không còn là hệ Thụy Sĩ. Sức mạnh của thể thức nằm ở việc ghép người cùng điểm; ghép ngẫu nhiên thì người giỏi vẫn có thể gặp người mới đến vòng cuối.

Phá quy tắc không gặp lại để giữ cùng điểm. Không gặp lại là quy tắc cứng. Thà ghép lệch nửa điểm hay một điểm còn hơn cho hai người đấu lần hai.

Chọn quá ít vòng. Mười sáu người mà chỉ ba vòng thì có thể còn hai người toàn thắng chưa gặp nhau. Tính số vòng tối thiểu trước khi công bố lịch.

Ghép cặp chậm giữa các vòng. Người tổ chức ghép tay mất mười lăm phút mỗi vòng, cả giải ngồi chờ. Chuẩn bị sẵn một bảng giấy kẻ cột: tên, điểm, những người đã gặp, số lần đi trước. Ghép theo bảng này chỉ mất vài phút.

Câu hỏi thường gặp

Hệ Thụy Sĩ khác thể thức vòng tròn ở điểm nào?

Vòng tròn cho mỗi người gặp tất cả người còn lại nên số vòng lớn. Hệ Thụy Sĩ chỉ đấu một số vòng định trước và mỗi vòng ghép người cùng điểm, nên số vòng ít hơn nhiều mà vẫn không ai bị loại.

Tám người thì cần mấy vòng hệ Thụy Sĩ?

Cần ít nhất ba vòng, vì mỗi vòng chia đôi nhóm toàn thắng: tám thành bốn, bốn thành hai, hai thành một. Nếu có nhiều ván hoà, nên thêm một vòng để tách các vị trí phía dưới rõ hơn.

Hai người đã gặp nhau mà lại cùng điểm thì ghép thế nào?

Không ghép họ lần nữa. Đổi người với cặp bên cạnh trong cùng nhóm điểm; nếu cả nhóm không đổi được thì kéo một người từ nhóm điểm liền kề. Quy tắc không gặp lại luôn được ưu tiên trước quy tắc cùng điểm.

Người được nghỉ một vòng nhận bao nhiêu điểm?

Phổ biến là một điểm, coi như thắng. Một số giải cho nửa điểm. Điều quan trọng là công bố trước vòng một và mỗi người chỉ được nghỉ tối đa một lần trong cả giải.

Có thể dùng hệ Thụy Sĩ cho trẻ em không?

Có, cách ghép theo kết quả giúp các em gặp bạn gần sức mình nên ván nào cũng có thử thách vừa phải. Nhưng người lớn giữ bảng điểm riêng để ghép cặp, không công bố điểm và không xếp thứ tự các em.

Ghép cặp bằng tay có khó không?

Không khó nếu chuẩn bị một bảng giấy ghi tên, điểm, những người đã gặp và số lần đi trước. Mỗi vòng sắp theo điểm, chia nhóm, ghép nửa trên với nửa dưới, kiểm từng cặp chưa gặp nhau là xong.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138