DauTranh.comĐấu Tranh
Câu đố đối kháng hai người

Câu đố đẩy quân về góc bàn: bảng ô thua trên bàn 8x8 và cách tự lập

Một quân trên bàn ô vuông, mỗi lượt đẩy sang trái, xuống dưới hoặc chéo về góc, ai đưa quân vào góc thì thắng. Bảng ô thua trên bàn 8x8, quy tắc dựng cặp số và ván mẫu.

A retired Vietnamese teacher and a teenage boy seated at a folding table on a shaded balcony, a single wooden piece on a plain squared board between them, three-quarter view from behind the boy

Trong câu đố đẩy quân về góc bàn, các ô thua cho người đến lượt trên bàn 8x8, đếm theo số ô cách góc (ngang, dọc), là (0, 0), (1, 2), (2, 1), (3, 5), (5, 3), (4, 7) và (7, 4); người nắm phần chắc là người luôn đẩy quân vào một trong các ô này. Nếu quân bắt đầu ở một ô thua, người đi sau nắm phần chắc; ở mọi ô khác, người đi trước có ít nhất một nước đẩy vào ô thua.

Các ô thua không rải ngẫu nhiên. Chúng đi thành cặp đối xứng, và có một quy tắc dựng cặp đơn giản đến bất ngờ: mỗi cặp lấy số nhỏ nhất chưa dùng, cộng thêm thứ tự của cặp. Phần dưới giải thích luật, cách gán nhãn từng ô bằng tay, bảng cho cả bàn 8x8, quy tắc dựng cặp, ván mẫu và một cách nhìn khác bằng hai đống sỏi.

Luật đẩy quân

Lấy một bàn kẻ ô vuông 8 × 8 và một quân bất kỳ, như một nắp chai hay một viên sỏi. Đặt quân vào một ô bất kỳ, thường do bốc thăm. Hai người thay phiên đẩy quân theo một trong ba hướng: sang trái bao nhiêu ô cũng được, xuống dưới bao nhiêu ô cũng được, hoặc chéo xuống trái bao nhiêu ô cũng được (mỗi bước chéo đi một ô ngang và một ô dọc). Không được đẩy lên, sang phải, không được đứng yên. Ai đưa quân vào ô góc dưới bên trái là người thắng.

Để tính cho gọn, mô tả vị trí quân bằng hai số: cách góc bao nhiêu ô theo chiều ngang và bao nhiêu ô theo chiều dọc. Ô góc là (0, 0), ô ngay trên góc là (0, 1), ô ở góc đối diện bàn 8 × 8 là (7, 7). Đẩy sang trái là giảm số đầu, đẩy xuống là giảm số sau, đẩy chéo là giảm cả hai cùng một lượng.

Một vài nhận xét ngay từ luật: quân ở hàng dưới cùng (số sau bằng 0) thì người đến lượt đẩy thẳng về góc là thắng; tương tự với cột trái cùng (số đầu bằng 0) và với đường chéo đi qua góc (hai số bằng nhau). Ba đường này là chỗ nguy hiểm: ai đẩy quân lên một trong ba đường đó là trao thắng cho đối phương. Câu đố thật bắt đầu khi phải đẩy quân mà tránh cả ba đường.

Gán nhãn từng ô bằng tay

Cách tìm ô thua không cần công thức, chỉ cần đi từ góc ra, lần lượt từng ô, với một quy tắc: ô là thua cho người đến lượt nếu mọi nước từ đó đều tới ô thắng; ô là thắng nếu có ít nhất một nước tới ô thua.

  1. Ô (0, 0) là thua cho người đến lượt, vì đối phương vừa đưa quân vào góc.
  2. Mọi ô trên hàng dưới, cột trái và đường chéo qua góc (trừ chính góc) là thắng, vì đẩy thẳng về góc được.
  3. Ô (1, 2): các nước đi tới (0, 2), (1, 1), (1, 0), (0, 1). Cả bốn đều nằm trên cột trái, đường chéo hoặc hàng dưới, tức đều là ô thắng cho đối phương. Vậy (1, 2) là thua. Đối xứng, (2, 1) cũng thua.
  4. Mọi ô cùng hàng, cùng cột hoặc cùng đường chéo với (1, 2) hay (2, 1), mà nằm phía trên bên phải chúng, là thắng vì đẩy được về đó.
  5. Ô gần góc nhất chưa có nhãn là (3, 5) và (5, 3). Kiểm (3, 5): không đẩy được tới (0, 0), (1, 2) hay (2, 1). Từ (3, 5) muốn tới (1, 2) phải bớt 2 ngang và 3 dọc, không phải một nước hợp lệ; muốn tới (2, 1) phải bớt 1 ngang và 4 dọc, cũng không. Vậy (3, 5) là thua.
  6. Làm tiếp như vậy sẽ được (4, 7) và (7, 4). Bàn 8 × 8 chỉ có số tới 7 nên dừng ở đây.

Đây là cách nghĩ cốt lõi: không đoán, không nhớ, chỉ đi từ chỗ biết chắc ra chỗ chưa biết. Ai từng làm câu đố bốc sỏi sẽ nhận ra cùng một kỹ thuật, chỉ khác là lần này nhãn trải trên một mặt phẳng thay vì một dãy số.

Bảng nhãn cho cả bàn 8 × 8

T là ô thắng cho người đến lượt, B là ô thua (người đến lượt sẽ thua nếu đối phương đi đúng). Hàng trên cùng của bảng là hàng xa góc nhất; cột đầu ghi số ô cách góc theo chiều dọc, các cột sau theo chiều ngang từ 0 đến 7.

Dọc \ Ngang01234567
7TTTTBTTT
6TTTTTTTT
5TTTBTTTT
4TTTTTTTB
3TTTTTBTT
2TBTTTTTT
1TTBTTTTT
0BTTTTTTT

Đọc bảng: chỉ 7 trên 64 ô là thua. Mỗi hàng, mỗi cột có đúng một ô B, trừ hàng 6 và cột 6 không có ô B nào trong bàn này, vì cặp của số 6 là (6, 10) nằm ngoài bàn. Mỗi đường chéo song song đường chéo qua góc cũng có nhiều nhất một ô B. Đó là lý do mọi ô T đều có đường tới một ô B: nếu một hàng, cột hay chéo đã có ô B ở phía dưới bên trái, chỉ việc đẩy về đó.

Quy tắc dựng cặp ô thua

Cặp thứ 0 là (0, 0). Đây là điểm xuất phát.

Mỗi cặp tiếp theo lấy số nhỏ nhất chưa xuất hiện ở bất kỳ cặp nào trước, rồi cộng thêm thứ tự của cặp để ra số thứ hai. Cặp thứ 1: số nhỏ nhất chưa dùng là 1, cộng 1 được 2, cặp (1, 2). Cặp thứ 2: chưa dùng là 3, cộng 2 được 5, cặp (3, 5). Cặp thứ 3: chưa dùng là 4, cộng 3 được 7, cặp (4, 7). Cặp thứ 4: chưa dùng là 6, cộng 4 được 10, cặp (6, 10). Cặp thứ 5: chưa dùng là 8, cộng 5 được 13, cặp (8, 13).

Vì sao quy tắc này đúng. Lấy số nhỏ nhất chưa dùng bảo đảm mỗi hàng, mỗi cột chỉ có một ô thua. Cộng thêm thứ tự của cặp bảo đảm hiệu hai số của các cặp khác nhau (0, 1, 2, 3…), tức mỗi đường chéo chỉ có một ô thua. Hai điều này cùng nhau khiến không ô thua nào đẩy được tới ô thua khác, và mọi ô còn lại đẩy được tới một ô thua.

Một điều thú vị cho người thích số. Số đầu của cặp thứ k xấp xỉ k nhân 1,618 rồi bỏ phần lẻ, con số 1,618 gọi là tỉ lệ vàng. Kiểm: 1 × 1,618 ≈ 1,6 → 1; 2 × 1,618 ≈ 3,2 → 3; 3 × 1,618 ≈ 4,9 → 4; 4 × 1,618 ≈ 6,5 → 6; 5 × 1,618 ≈ 8,1 → 8. Không cần nhớ điều này để thắng, quy tắc cộng thứ tự đã đủ.

Ván mẫu từ ô (6, 7)

Quân bắt đầu ở ô cách góc 6 ô ngang, 7 ô dọc. Đây là ô T nên người đi trước, Hạnh, nắm phần chắc. Có hai nước đúng: đẩy sang trái 2 ô tới (4, 7), hoặc đẩy chéo 5 ô tới (1, 2). Đối phương là Khoa. Hạnh chọn nước đầu để ván dài hơn cho dễ theo dõi.

LượtNgười điTừNước điTớiNhãn ô tới
1Hạnh(6, 7)trái 2(4, 7)B
2Khoa(4, 7)xuống 3(4, 4)T (nằm trên đường chéo qua góc)
3Hạnh(4, 4)chéo 4(0, 0)Hạnh thắng

Khoa có thể chọn khác ở lượt 2. Thử từ (4, 7) đẩy xuống 2 tới (4, 5): Hạnh đẩy sang trái 1 tới (3, 5), là ô B. Thử đẩy chéo 1 tới (3, 6): Hạnh đẩy xuống 1 tới (3, 5). Thử đẩy sang trái 3 tới (1, 7): Hạnh đẩy xuống 5 tới (1, 2). Mỗi nhánh đều có một nước về ô B. Đó là ý nghĩa của nhãn B: đối phương đi đâu, bạn cũng có đường về một ô B khác.

Câu hỏi tự đặt trước mỗi nước và cách tập

Khi chưa thuộc bảng, năm câu hỏi dưới đây giúp bạn đi đúng mà không cần nhớ gì ngoài quy tắc dựng cặp.

  • Quân đang cách góc bao nhiêu ô mỗi chiều? Đếm lại, đừng ước lượng; lệch một ô là nhầm nhãn.
  • Có đẩy thẳng vào góc được không? Nếu quân nằm ở hàng dưới, cột trái hoặc đường chéo qua góc thì có. Thắng ngay.
  • Ô thua nào nằm cùng hàng, cùng cột hoặc cùng đường chéo với quân và ở phía dưới bên trái? Liệt kê các cặp (1, 2), (2, 1), (3, 5), (5, 3), (4, 7), (7, 4) rồi so từng cặp.
  • Nếu không có ô thua nào với tới được, bạn đang đứng ở ô thua. Đẩy ít ô thôi để ván dài ra, chờ đối phương sai.
  • Sau nước này, quân có nằm trên ba đường nguy hiểm không? Nếu có, bạn vừa trao thắng cho đối phương.

Cách tập tốt nhất là tự gán nhãn bàn 6 × 6 trên giấy trong mười phút, rồi đấu thử với một người chưa biết lời giải. Khi bạn giải thích được vì sao (3, 5) là ô thua mà không cần nhìn bảng, bạn đã nắm câu đố.

Cách nhìn khác và những nhầm lẫn hay gặp

Cùng một câu đố với hai đống sỏi. Thay quân bằng hai đống sỏi có 6 và 7 viên. Mỗi lượt lấy bao nhiêu viên tuỳ ý từ một đống, hoặc lấy số viên bằng nhau từ cả hai đống. Ai lấy viên cuối thắng. Đây chính là câu đố đẩy quân, đống thứ nhất là số ô ngang, đống thứ hai là số ô dọc. Bảng ô thua dùng nguyên.

Nhầm 1: tưởng giống câu đố nhiều đống thông thường. Trong câu đố nhiều đống chỉ được lấy từ một đống mỗi lượt, có quy tắc tính riêng. Thêm quyền lấy bằng nhau ở hai đống làm thay đổi hoàn toàn các thế thua; dùng quy tắc của câu đố kia ở đây là đi sai.

Nhầm 2: đẩy quân về gần góc cho chắc. Đẩy tới (2, 2) nghe như gần thắng, nhưng đó là ô trên đường chéo, đối phương đẩy chéo về góc ngay. Gần góc không có nghĩa là tốt.

Nhầm 3: chỉ nhớ bảng, không hiểu cách lập. Đổi bàn sang 10 × 10 hay đổi luật (chẳng hạn chéo tối đa 2 ô) là bảng cũ vô dụng. Người hiểu cách gán nhãn tự lập lại bảng trong vài phút.

Câu hỏi thường gặp

Câu đố đẩy quân về góc bàn có bao nhiêu ô thua trên bàn 8x8?

Có 7 ô thua: (0, 0), (1, 2), (2, 1), (3, 5), (5, 3), (4, 7) và (7, 4), tính theo số ô cách góc theo chiều ngang và chiều dọc. Ở 57 ô còn lại, người đến lượt có ít nhất một nước đẩy về ô thua.

Quân ở ô (7, 7) thì đi thế nào?

Ô (7, 7) nằm trên đường chéo qua góc, nên đẩy chéo 7 ô là vào góc và thắng ngay. Ngoài ra còn có thể đẩy sang trái 3 ô tới (4, 7) hoặc đẩy xuống 3 ô tới (7, 4), cả hai đều là ô thua cho đối phương.

Có cách nào nhớ các ô thua mà không cần bảng không?

Nhớ quy tắc dựng cặp: mỗi cặp lấy số nhỏ nhất chưa dùng, cộng thêm thứ tự của cặp. Từ đó tự dựng ra (1, 2), (3, 5), (4, 7), (6, 10) và cứ thế, mỗi cặp kèm cặp đảo ngược của nó.

Nếu quân bắt đầu ở ô thua thì nên đi trước hay đi sau?

Nên đi sau. Người đi trước buộc phải đẩy quân ra khỏi ô thua tới một ô thắng, và người đi sau từ đó đẩy được về một ô thua khác. Khi tổ chức, nên bốc thăm ô xuất phát và bốc thăm người đi trước.

Câu đố hai đống sỏi lấy bằng nhau có giống câu đố này không?

Giống hoàn toàn. Số viên mỗi đống tương ứng số ô cách góc theo mỗi chiều. Lấy từ một đống giống đẩy thẳng, lấy bằng nhau từ hai đống giống đẩy chéo. Bảng ô thua của bàn dùng được cho sỏi.

Câu đố này hợp với ai?

Hợp với học sinh từ lớp sáu trở lên thích tính toán, và người lớn thích câu đố có cấu trúc. Trẻ nhỏ hơn có thể chơi trên bàn 4 × 4, nơi chỉ có ba ô thua là (0, 0), (1, 2) và (2, 1), dễ tự tìm ra.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138