DauTranh.comĐấu Tranh
Câu đố đối kháng hai người

Câu đố lấy số ở hai đầu dãy: cách để người đi trước không bao giờ thua

Một dãy số chẵn ô, mỗi lượt lấy một số ở đầu hoặc cuối dãy, ai có tổng lớn hơn thì thắng. Mẹo tô màu chẵn lẻ, vì sao chọn số to trước dễ thua và cách tính nước tốt nhất.

A row of eight small clay bowls holding different amounts of peanuts on a long wooden bench, two Vietnamese students reaching for opposite ends, eye-level view, cool shade under a tree

Trong câu đố lấy số ở hai đầu dãy, nếu dãy có số ô chẵn, người đi trước luôn bảo đảm không thua: cộng riêng các ô ở vị trí lẻ và các ô ở vị trí chẵn, rồi lấy trọn nhóm có tổng lớn hơn, điều mà luật lấy ở hai đầu cho phép làm được. Mẹo này không cho biết cách lấy được nhiều nhất, nhưng bảo đảm ít nhất một nửa tổng.

Muốn lấy được nhiều nhất thì cần tính ngược từng đoạn dãy, một phép tính nhỏ mà học sinh cấp hai làm được bằng tay. Phần dưới giải thích mẹo tô màu, kiểm trên một dãy cụ thể, chỉ ra vì sao lối "thấy số to là lấy" dễ thua, rồi đi qua cách tính nước tốt nhất và trường hợp dãy lẻ ô, nơi người đi trước không còn được bảo đảm gì.

Luật và một ván thử để thấy cái bẫy

Viết một dãy số lên giấy, chẳng hạn bốn số: 5, 10, 3, 2. Hai người thay phiên, mỗi lượt lấy đi một số ở đầu trái hoặc đầu phải của dãy còn lại, cộng vào tổng của mình. Lấy hết dãy thì so tổng, ai lớn hơn thắng, bằng nhau thì hoà. Có thể làm bằng đồ thật: một hàng chén lạc, mỗi chén một số hạt khác nhau, chỉ được bưng chén ở hai đầu hàng.

Thử chơi theo phản xạ "thấy đầu nào to thì lấy đầu đó". Người đi trước nhìn 5 và 2, lấy 5. Dãy còn 10, 3, 2. Người đi sau cũng theo phản xạ, lấy 10. Dãy còn 3, 2, người đi trước lấy 3, người đi sau lấy 2. Tổng: người đi trước 5 + 3 = 8, người đi sau 10 + 2 = 12. Người đi trước thua.

Cái bẫy nằm ở chỗ lấy số 5 làm lộ ra số 10 cho đối phương. Mỗi lần lấy một đầu, bạn không chỉ nhận một số mà còn mở ra một số mới cho người kia. Nhìn một đầu mà quên số nằm ngay sau nó là sai lầm phổ biến nhất của câu đố này.

Nếu người đi trước lấy 2 ở lượt đầu thì sao? Dãy còn 5, 10, 3; người đi sau chỉ được chọn 5 hoặc 3, không chạm được số 10. Dù họ lấy số nào, người đi trước lấy 10 ở lượt sau. Tổng người đi trước là 2 + 10 = 12 — đảo ngược kết quả chỉ bằng cách lấy số nhỏ hơn ở lượt đầu.

Mẹo tô màu chẵn lẻ, giải thích từng bước

Đánh số vị trí từ trái sang phải: 1, 2, 3, … Tô các vị trí lẻ một màu (gọi là màu đỏ), các vị trí chẵn màu khác (màu xanh). Dãy có số ô chẵn thì một đầu là đỏ, đầu kia là xanh.

  1. Cộng tổng các ô đỏ và tổng các ô xanh. Với dãy 5, 10, 3, 2: đỏ là vị trí 1 và 3, tổng 5 + 3 = 8; xanh là vị trí 2 và 4, tổng 10 + 2 = 12. Chọn màu xanh.
  2. Lấy đầu có màu đã chọn. Số 2 ở vị trí 4 là xanh, nằm ở đầu phải; lấy nó.
  3. Sau lượt đó, dãy còn số ô lẻ và cả hai đầu cùng màu đỏ (vị trí 1 và 3). Đối phương buộc phải lấy một ô đỏ.
  4. Đối phương lấy xong một đầu, ô kế bên lộ ra là một ô xanh. Bạn lấy ô xanh đó. Hai đầu lại cùng màu đỏ.
  5. Lặp lại tới hết dãy: bạn lấy trọn các ô xanh, đối phương lấy trọn các ô đỏ. Bạn được 12, đối phương được 8.

Vì sao luôn làm được: dãy chẵn ô thì hai đầu khác màu, bạn chọn được màu mình muốn. Sau khi bạn lấy, dãy lẻ ô có hai đầu cùng màu kia. Đối phương lấy một đầu, lộ ra ô màu của bạn ở chính đầu đó. Vòng lặp này giữ đến cuối. Vì một trong hai màu có tổng không nhỏ hơn một nửa toàn dãy, người đi trước không bao giờ thua.

Kiểm trên một dãy tám số

Dãy: 6, 2, 9, 4, 1, 8, 3, 7. Tổng toàn dãy 40. Tính từng màu và theo dõi một ván người đi trước chọn màu xanh.

Vị trí12345678
Số62941837
Màuđỏxanhđỏxanhđỏxanhđỏxanh

Tổng đỏ: 6 + 9 + 1 + 3 = 19. Tổng xanh: 2 + 4 + 8 + 7 = 21. Kiểm: 19 + 21 = 40. Người đi trước chọn xanh và mở đầu bằng số 7 ở vị trí 8. Dãy còn vị trí 1 đến 7, hai đầu là 6 và 3, đều đỏ. Giả sử đối phương lấy 6, lộ ra số 2 (xanh) ở đầu trái; người đi trước lấy 2. Hai đầu là 9 và 3, đều đỏ; đối phương lấy 9, người đi trước lấy 4. Còn 1, 8, 3; đối phương lấy 3, người đi trước lấy 8; đối phương lấy 1. Tổng người đi trước: 7 + 2 + 4 + 8 = 21.

Chú ý: 21 là mức bảo đảm của mẹo tô màu. Với riêng dãy này, tính kỹ theo cách ở mục dưới cho thấy khi đối phương đi giỏi nhất thì 21 cũng là mức cao nhất người đi trước đạt được, tức hơn đối phương 2 điểm. Nhưng không phải dãy nào cũng vậy, như ví dụ ở mục kế tiếp.

Tính nước tốt nhất bằng cách đi từ đoạn ngắn lên

Gọi "chênh" của một đoạn dãy là số điểm người đến lượt hơn được đối phương nếu cả hai cùng đi giỏi nhất trên đoạn đó. Đoạn một số thì chênh bằng chính số đó. Đoạn dài hơn: lấy đầu trái thì được số đó trừ đi chênh của đoạn còn lại (vì đối phương thành người đến lượt), tương tự với đầu phải; chọn bên cho kết quả lớn hơn. Tính cho dãy 5, 10, 3, 2:

ĐoạnLấy đầu tráiLấy đầu phảiChênh tốt nhất
5, 105 − 10 = −510 − 5 = 55
10, 310 − 3 = 73 − 10 = −77
3, 23 − 2 = 12 − 3 = −11
5, 10, 35 − 7 = −23 − 5 = −2−2
10, 3, 210 − 1 = 92 − 7 = −59
5, 10, 3, 2 (cả dãy)5 − 9 = −42 − (−2) = 44, lấy đầu phải

Kết quả: người đi trước nên lấy số 2 và hơn đối phương 4 điểm. Tổng dãy 20, nên người đi trước được (20 + 4) / 2 = 12, đối phương 8. Khớp với ván thử ở mục đầu. Với dãy tám số, bảng có 8 + 7 + 6 + … + 1 = 36 ô cần tính, làm tay mất chừng mười lăm phút, nhưng mỗi ô chỉ là một phép trừ và một phép so.

Khi mức tốt nhất cao hơn mẹo tô màu: dãy 5, 1, 2, 9

Mẹo tô màu bảo đảm không thua, nhưng có dãy mà đi linh hoạt được nhiều hơn. Xét dãy 5, 1, 2, 9, tổng 17. Ô đỏ (vị trí 1 và 3) cộng được 5 + 2 = 7, ô xanh (vị trí 2 và 4) cộng được 1 + 9 = 10.

  1. Theo mẹo tô màu, người đi trước chọn xanh và lấy 9. Dãy còn 5, 1, 2.
  2. Đối phương đi giỏi sẽ lấy 5 (nếu lấy 2 thì để lộ 5 cho người đi trước, người đi trước được 9 + 5 = 14). Dãy còn 1, 2.
  3. Bám cứng màu xanh, người đi trước lấy 1 (vị trí 2), được 9 + 1 = 10.
  4. Đi linh hoạt, người đi trước lấy 2 (vị trí 3, màu đỏ), được 9 + 2 = 11. Đối phương nhận 5 + 1 = 6.
  5. Kiểm bằng bảng chênh: cả dãy cho chênh 5 khi lấy đầu phải, nên người đi trước được (17 + 5) / 2 = 11. Khớp.

Bài học: mẹo tô màu là lưới an toàn, không phải lời giải tối ưu. Ở lượt cuối hoặc khi chỉ còn ba bốn số, hãy tính thẳng từng khả năng thay vì bám màu.

Khi dãy có số ô lẻ

Mẹo tô màu không còn dùng được. Dãy lẻ ô thì hai đầu cùng màu, người đi trước không chọn được màu. Sau lượt đầu, dãy chẵn ô và đối phương có thể dùng chính mẹo tô màu trên phần còn lại.

Ví dụ người đi trước thua chắc. Dãy 1, 5, 1. Người đi trước lấy 1 ở đầu nào thì cũng lộ số 5 cho đối phương. Kết quả: người đi trước 1 + 1 = 2, người đi sau 5.

Ví dụ người đi trước thắng. Dãy 7, 1, 1. Người đi trước lấy 7, phần còn lại chỉ có 1 và 1. Người đi trước được 7 + 1 = 8, người đi sau 1. Với dãy lẻ, ai thắng tuỳ vào con số cụ thể, phải tính bằng bảng chênh như trên.

Muốn công bằng khi tổ chức. Nên cho dãy chẵn ô và đổi lượt đi trước giữa các ván; hoặc cho dãy lẻ ô với các số được bốc ngẫu nhiên, để không ai biết trước mình ở thế nào.

Áp dụng và những nhầm lẫn hay gặp

Nhầm 1: chỉ nhìn số ở đầu dãy. Như ván thử đã cho thấy, số nằm ngay sau đầu dãy quan trọng không kém. Trước khi lấy, luôn hỏi: lấy xong thì đối phương thấy gì?

Nhầm 2: nghĩ mẹo tô màu là cách tối ưu. Mẹo chỉ bảo đảm không thua, tức được ít nhất một nửa. Khi đối phương đi kém, bám cứng một màu có thể bỏ lỡ những số to bên màu kia.

Nhầm 3: quên kiểm tổng. Cộng nhầm một số là chọn nhầm màu. Luôn kiểm tổng đỏ cộng tổng xanh bằng tổng cả dãy trước khi bắt đầu.

Mang ra ngoài đời. Nhiều tình huống có cấu trúc "mỗi lựa chọn của mình mở ra lựa chọn cho người khác": giành ca làm việc đẹp trong lịch tháng, chọn suất trình bày trong buổi họp. Câu hỏi cần tập thành thói quen là lựa chọn này lấy được gì cho mình và để lộ ra gì cho người kia, không chỉ là nó có lợi ngay không.

Câu hỏi thường gặp

Câu đố lấy số ở hai đầu dãy thì người đi trước có lợi không?

Nếu dãy có số ô chẵn, người đi trước luôn bảo đảm không thua nhờ mẹo tô màu chẵn lẻ. Nếu dãy lẻ ô, người đi trước có thể thắng hoặc thua tuỳ con số, phải tính cụ thể bằng cách đi từ đoạn ngắn lên.

Mẹo tô màu chẵn lẻ là gì?

Đánh số vị trí, cộng riêng các số ở vị trí lẻ và vị trí chẵn, chọn nhóm có tổng lớn hơn. Người đi trước lấy đầu thuộc nhóm đó, sau đó mỗi lượt lấy ô cùng nhóm vừa lộ ra sau khi đối phương lấy.

Vì sao lấy số to nhất ở đầu dãy có khi lại thua?

Vì lấy một đầu sẽ làm lộ ra số kế bên cho đối phương. Nếu số kế bên rất lớn, bạn được một số vừa phải nhưng tặng đối phương một số lớn hơn, như dãy 5, 10, 3, 2 khi lấy 5 trước.

Làm sao biết chính xác mình được tối đa bao nhiêu?

Tính chênh cho mọi đoạn dãy, đi từ đoạn một số lên tới cả dãy. Chênh của cả dãy cộng với tổng dãy, chia đôi, là số điểm tối đa người đi trước bảo đảm được khi đối phương cũng đi giỏi nhất.

Câu đố này hợp với lứa tuổi nào?

Học sinh từ lớp bốn đã chơi được với dãy bốn đến sáu số. Mẹo tô màu hợp với lớp sáu trở lên, còn bảng tính chênh hợp với học sinh lớn thích tính toán. Nên để các em tự tìm ra cái bẫy trước khi giảng mẹo.

Có thể chơi bằng đồ vật thay vì số không?

Được, chẳng hạn một hàng chén lạc hay hàng túi hạt, mỗi chén một lượng khác nhau, chỉ được lấy chén ở hai đầu. Cần đếm trước số hạt trong từng chén để hai bên cùng biết, vì câu đố này không có thông tin giấu kín.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138